Blogi: Hipomaniakalny kinoman

Retromania jest passe?


W Magazynie Filmwebu właśnie wylądował dłuższy tekst mojego autorstwa, w którym to tekście nieśmiało wkładam kij w mrowisko wielbicieli "Stranger Things" i przyglądam się ograniczeniom Netfliksowego hitu. A szerzej -- zastanawiam się nad możliwościami i ślepymi uliczkami filmowych i serialowych zachwytów nad przeszłością. Fragment na zachętę poniżej, całość do przeczytania tutaj
"Przed premierą trzeciego sezonu można już chyba postawić drażliwe pytanie o konstruktywność strategii Dufferów. Jak długo da się brykać z tymi samymi zabawkami? Archiwum przeszłości czasem przecież domaga się odkurzenia – szczególnie jeśli jawnie pełni funkcję wypożyczalni pomysłów. Dufferowie niczego takiego nie robią; kino przez nich tworzone jest kinem zbieraczy VHS-ów. Ich zamiary są dziecinnie proste: żerować na nostalgii publiczności korzystającej ze wspólnej popkulturowej wyobraźni. Owo uzależnienie od tego, co niedawno przeminęło, nosi miano retromanii – i odwołuje się do epoki, której wcale nie musimy znać i pamiętać, by móc otaczać ją kultem. Może już niebawem ktoś zrobi z uwielbianymi latami 80. to, co Michel Hazanavicius i Woody Allen zrobili z drugą i trzecią dekadą XX wieku. W "Artyście" i "O północy w Paryżu" skorzystali z ornamentu przeważnie romantyzowanej epoki, podważając jednak fantazję budowaną wyłącznie na nostalgii. Pastisz jako narzędzie krytyczne jest obcy twórcom "Stranger Things". Porównać ich można do podróżujących w czasie Don Kichotów. Chcą uścisnąć rękę nieżyjących celebrytów historii, pogadać z tą czy tamtą sławą, a przy okazji znaleźć się w centrum historycznych wydarzeń i pozmieniać losy świata. Kompilacja "best of 80's" – oto przeszłość kreowana przez Dufferów. Nietrudno dostrzec w tym niezamierzoną ironię: w serialu, którego gatunkową podstawą są cuda nie z tej ziemi, nie ma miejsca na odrobinę wolnego od retromanii fantazjowania.

(...)

Retro bez wątpienia posiada moc leczenia z nostalgii. By przywołać słowa Simona Reynoldsa (autora książki pod wszystko mówiącym tytułem "Retromania: Jak popkultura żywi się własną przeszłością"): "retro może stanowić reakcję na rozrost idei i stylów, których potencjał nie został w pełni wykorzystany". Z urządzenia zabytkowych wnętrz na nowo, z wiernego odwzorowania wiekowych uliczek, z reprodukowania wytwornych kostiumów czy wykwintnych dań z epoki filmowcy nierzadko czynią pretekst do przywołania niegdyś przemilczanych, a dziś ideologicznie i politycznie istotnych kwestii. Tradycyjne role kobiet, różne modele męskości, sytuacja Afroamerykanów za oceanem, społeczne funkcjonowanie gejów i lesbijek czy prawo do szczęścia mniejszości etnicznych w państwie demokratycznym to tylko niektóre z tych zagadnień. Wyżej przywołane przykłady pokazują wyraźnie, jak mocno ograniczone jest spojrzenie Dufferów. Stanowiąc odbicie sygnałów zapośredniczonych przez popkulturę, kino, telewizję, literaturę czy komiks, "Stranger Things" schlebia naszym gustom, pozwalając czerpać z pamięci zbiorowej – tym samym jednak nie pozostawia miejsca na osobistą (czyt. wyróżniającą się z tłumu) biografię. Z jednej strony ekstremalnie nostalgiczny serial Dufferów stanowi znak czasów, zwieńczając trwającą co najmniej od dwóch dekad retromanię. Nikt chyba nie wątpi, że doskonała odtwórczość serialu świetnie realizuje pragnienia legionów kulturożerców. Z drugiej strony rzeczony produkt wydaje się wegetować w hibernacji, jakby ostatnie trzy dekady nigdy się nie wydarzyły. Tęsknota za popkulturowym uniwersum z dzieciństwa każe Dufferom idealizować (i upraszczać) przeszłość. Można się tylko zastanawiać, w jakim stopniu popularność tej serialowej retro-symulacji unieważnia prawdziwe oblicze epoki.

Zobacz też

Hipomaniakalny kinoman - Blog Gabriel Krawczyk
  • Berlin, Barcelona (2018)Berlin, Barcelona (2018) "Boże, strzeż mnie od przyjaciół, z wrogami poradzę sobie sam". To zdanie przypisywane kardynałowi Richelieu, lecz mógłby się pod nim podpisać 35-letni Comas. Gdy czwórka dawno niewidzianych gości z Hiszpanii nawiedza jego bezpieczne... 9 kwiecień '19 przeczytaj całość
  • Free Solo (2018)Free Solo (2018) O tegorocznym zdobywcy Oscara w kategorii dokument piszę na łamach Filmwebu (ode mnie solidne 8/10):„Tkwiący nam w głowach stereotyp Herzogowskiego szaleńca mieni się tu wieloma barwami. Trudno stwierdzić, by Alex czmychał od... 4 kwiecień '19 przeczytaj całość
  • W domu innego (2019)W domu innego (2019) Dla Filmwebu piszę o niedawnej premierze: wyprodukowanym przez Ridleya Scotta wojennym melodramacie, w którym Australijczyk gra Anglika, Szwed - Niemca, a Keira Knightley - histeryczkę z "Niebezpiecznej metody". Fragment poniżej, całość do... 4 kwiecień '19 przeczytaj całość
  • Książki o książkachKsiążki o książkach Biblioteka Narodowa opublikowała właśnie kolejny raport o stanie czytelnictwa w Polsce. Po jego ogłoszeniu czytającą mniejszością jak co roku wstrząsnęło święte oburzenie. Jeśli należycie do rzeczonej mniejszości, pewnie nie... 4 kwiecień '19 przeczytaj całość
  • Retromania jest passe?Retromania jest passe? W Magazynie Filmwebu właśnie wylądował dłuższy tekst mojego autorstwa, w którym to tekście nieśmiało wkładam kij w mrowisko wielbicieli "Stranger Things" i przyglądam się ograniczeniom Netfliksowego hitu. A szerzej -- zastanawiam się... 18 marzec '19 przeczytaj całość
  • Największy dar (2019)Największy dar (2019) "Niech Bóg ma mnie w opiece, a miłośnicy twórczości Juana Manuela Cotelo ("Mary's Land. Ziemia Maryi") wybaczą mi, ale po seansie jego najnowszego filmu czuję się dydaktycznie wymięty. Jak gdyby trener osobisty Mateusz Grzesiak... 12 marzec '19 przeczytaj całość
  • MELOMANI, RETROFILE, WPADAJCIE DO RADOMIA, NIE POŻAŁUJECIE!MELOMANI, RETROFILE, WPADAJCIE DO RADOMIA, NIE POŻAŁUJECIE! Mój Ojciec, człowiek wielu pasji i szalony kolekcjoner rzeczy znalezionych, wystawił na światło dzienne fragment swojej wielkiej, dotychczas ukrywanej w lochach i na poddaszu, kolekcji. Obok winyli i pocztówek dźwiękowych można już... 12 marzec '19 przeczytaj całość
  • Śmierć nadejdzie dziś 2 (2019)Śmierć nadejdzie dziś 2 (2019) Kilka słów dla zniechęcenia ode mnie poniżej, całość do przeczytania na łamach Filmwebu.Reżyser i scenarzysta Christopher Landon ponownie korzysta z szatek – coraz mniej krwawego – slashera i wydobywa czarnohumorzastą esencję z... 4 marzec '19 przeczytaj całość
  • Dlaczego nie mam prawa jazdy? Zwierzenia ekoterrorystyDlaczego nie mam prawa jazdy? Zwierzenia ekoterrorysty Dokonuję coming outu i wyznaję, że jestem jak Andrzej Sapkowski, FISZ, Jarosław Kaczyński czy, jeszcze do niedawna, Filip Springer. NIE MAM PRAWA JAZDY. O tym, czemu mi dobrze z brakiem samochodu, o ekologii, o zasamochodowionej przestrzeni... 27 luty '19 przeczytaj całość
  • Niewidzialny chłopak - Nowa Generacja (2018)Niewidzialny chłopak - Nowa Generacja (2018) Na łamach Filmwebu piszę o włoskiej podróbce X-Menów albo, jeśli ktoś woli, o Mrocznym-Rycerzu-dla-całej-rodziny. Tym razem filmu nie polecam, lecz do lektury zapraszam.https://www.facebook.com/kinomanhipomaniakalny 6 luty '19 przeczytaj całość
  • Kartoteka 64 (2018)Kartoteka 64 (2018) Jeśli ktoś tęskni za solidnym kryminalnym proceduralem rodem ze Skandynawii, zachęcam, tłumaczę, podsuwam, namawiam (i zapraszam na łamy Filmwebu).https://www.facebook.com/kinomanhipomaniakalny 6 luty '19 przeczytaj całość
  • Lem - maszyna, nie człowiek! O esejach "Diabeł i arcydzieło"Lem - maszyna, nie człowiek! O esejach "Diabeł i arcydzieło" Jakoś mi umknęło: ponad miesiąc temu na łamach IgiMag napisałem o nowej (!) książce Stanisława Lema. Fragment tekstu na zachętę poniżej, całość do przeczytania tutaj.W pewnym momencie Lem stwierdza, że ograniczana gatunkowymi... 16 styczeń '19 przeczytaj całość
  • Ulubione filmy, seriale i płyty 2018 rokuUlubione filmy, seriale i płyty 2018 roku Zwyczajowo, podobnie jak rok temu, po absurdalnym podsumowaniu filmowo-serialowego roku, przyszedł czas na próbę uwolnienia się od minionego sezonu i filmowo-serialowo-muzyczną ekshibicję, czyli rankingi najlepszych tytułów, z... 5 styczeń '19 przeczytaj całość
  • Absurdalne podsumowanie filmowego roku 2018Absurdalne podsumowanie filmowego roku 2018 Na posylwestrową suchość jak znalazł. Moje coroczne absurdalne podsumowanie filmowego roku już stoi na łamach IgiMag. Całość do przeczytania pod niniejszym linkiem, fragment w ramach ostrzeżenia poniżej.Nagroda im. Kota... 2 styczeń '19 przeczytaj całość
  • Śmierć vs życie - jeden zero do przerwy. O "Boskich zwierzętach" Szymona HołowniŚmierć vs życie - jeden zero do przerwy. O "Boskich zwierzętach" Szymona Hołowni Gdy rok temu - trochę w ramach zgrywy z "czyniących sobie ziemię poddaną", a trochę w ramach myślenia życzeniowego - próbowałem po wegetariańsku czytać Biblię, nie sądziłem, że już niedługo moje luźne intuicje o wiele celniej i z... 20 grudzień '18 przeczytaj całość

Cytat Zygumnta Kałużyńskiego

Kobieta zbyt doskonała działa oszałamiająco. "Czy taki oberwaniec jak ja dotknie kiedykolwiek podobnego biustu?" - myślą widzowie i odchodzą osądziwszy, że taka piękność jest dla nich za dobra. Ta rezygnacja przenosi się również na towar, ktory boska kobieta miała reklamować. "To nie dla mnie, to dla bogatszych, lepszej rasy!

Zygmont Kałużyński